Anadolu’da Hoşgörü Önderleri: Mevlana, Hacı Bektaş, Yunus Emre


Anadolu’da hoşgörü önderleri denildiğinde Mevlana, Hacı Bektaş ve Yunus Emre ilk akla gelen isimlerdendir. Din, dil, ırk ayırmaksızın insanı, insan olduğu için kucaklayan Mevlana “Ne olursan ol yine gel” sözüyle özdeşleşen felsefesiyle sevgi, barış, kardeşlik ve hoşgörünün sembolü olmuştur. İnsana verdiği değerle benzer bir düşünceye sahip olan Hacı Bektaş, birleştirici, yapıcı, hoşgörülü mesajlarıyla tüm insanların kardeş olduğu fikrini işlemiş olan büyük bir mutasavvıftır. Yine Türk tasavvuf düşüncesinin 13. yüzyıldaki önemli temsilcilerinden halk şairi ve büyük düşünür Yunus Emre Anadolu’da Türkçe şiirin öncüsü olmuştur. Her üç düşünür de 12. yüzyıl Türk mutasavvıflarından Ahmet Yesevi’nin düşüncelerinden etkilenmişlerdir.

Anadolu’daki hoşgörü önderlerinin fikirleri, aynı düşüncenin temsilcilerinden olan Sarı Saltuk Baba tarafından Dobruca bölgesine 13. yüzyılda taşınmıştır. Dobruca bölgesine İslamı tanıtarak hoşgörü anlayışıyla bölgede huzur ve barışın hüküm sürmesine önemli katkılarda bulunan ve mezarının Babadağ’da olduğu kabul edilen Sarı Saltuk Baba Romanya’da büyük izler bırakmıştır. Nitekim, Sarı Saltuk’un yaşamını efsanelerle iç içe işleyen Saltukname’de Yunus Emre ve Mevlana’ya yer verilmektedir.

Anadolu’daki inanç önderlerinin yüzyıllarca önce vermiş oldukları insan sevgisi odaklı hoşgörü mesajlarına, uluslararası toplumda belirgin bir ayrışma ve dışlama eğiliminin yaşandığı son dönemde her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyulmaktadır. Batı Avrupa toplumlarında yabancı düşmanlığı ve ayrımcılığın üzücü ve tehlikeli boyutlara varan örneklerinin yaşandığı günümüzde, kültürler arası diyalog ve çeşitlilik içinde birlik 21. yüzyılda en çok önem verilmesi gereken ilkeler olarak karşımıza çıkmaktadır.

Türkiye ve İspanya’nın girişimiyle 2005 yılında başlatılan BM projesi Medeniyetler İttifakı, farklı kültürler ve bölgelere mensup milletler ve topluluklar arasında anlayışı ve işbirliğine dayalı ilişkileri geliştirmeyi hedeflemektedir. Medeniyetler İttifakı projesi, Mevlana, Sarı Saltuk, Hacı Bektaş ve Yunus Emre gibi önemli Türk düşünürlerinin düşünce hayatına yön veren barış, hoşgörü ve işbirliği anlayışına dayanmaktadır. Türkiye ve İspanya Başbakanları tarafından başlatılan bu girişim, az önce sözünü ettiğim ayrışma ve dışlama eğilimini ortadan kaldırma ve bunun yerine `çeşitlilik yoluyla birlik`(unitas in diversitate) ilkesinin ve bireylerin temel tercihlerine saygı gösterilmesi esasına dayanan hoşgörü kültürünün ikame edilmesini hedeflemektedir.

Köstence’de geçtiğimiz Kasım ayında Kültür ve Turizm Bakanımız Sayın Ertuğrul Günay tarafından açılışı yapılan Yunus Emre Türk Kültür Merkezini Şaguna Üniversitesiyle işbirliği halinde düzenledikleri bu etkinlik için kutluyorum. Romanya’da soydaşlarımızın asırlardır yerleşik olduğu Dobruca bölgesinde Türk kültürünün tanıtımına hizmet etmek amacıyla Kültür Merkezimizin faaliyete geçmiş olması memnuniyet vericidir. Yunus Emre Türk Kültür Merkezi öncelikle Köstence’de Başkonsolosluğumuz tarafından Kasım 2010’da başlatılmış olan Türkçe dil kurslarını devralmıştır. Çeşitli seviyelerde verilen kurslarla, Türkçe eğitimi profesyonel şekilde sürdürülerek, geniş kitlelere hitap edecektir. Türk dilinin yanısıra başlatılan folklor, Türk el sanatları gibi kurslarla ve çeşitli etkinliklerle Türk kültürünün, sanatının ve tarihinin tanıtımına ivme kazandırılacaktır. Tüm bu faaliyetler kuşkusuz Romanya ile Türkiye arasında sağlam dostluk köprüleri teşkil eden soydaşlarımızın Dobruca bölgesinin kültürel mozaiğine kattığı zenginliği de gözler önüne serecektir.

Şaguna Üniversitesine evsahipliği için teşekkür ediyor, değerli konuşmacılar Milletvekili Aledin Amet ve Aşağı Tuna Araştırma, Geliştirme, Eğitim ve Kültür Merkezi Başkanı Gülten Abdulla ile tüm katılımcıları en iyi dileklerimle selamlıyorum.